Mestwater bij paarden is een vervelend probleem waar veel paardeneigenaren mee te maken krijgen. Je paard produceert normale of redelijk gevormde mestballen, maar daarnaast komt er bruin, waterig vocht uit de anus. Dit vocht kan langs de achterbenen lopen en de huid irriteren. Soms gebeurt dit tijdens het mesten, maar mestwater kan ook op andere momenten naar buiten komen.
Heeft je paard regelmatig last van mestwater? Dan is het verstandig om niet alleen te kijken naar wat je kunt geven tegen mestwater, maar vooral naar de mogelijke oorzaak. Voeding, ruwvoer, stress, veranderingen in het rantsoen en de gezondheid van het maag-darmstelsel kunnen allemaal een rol spelen.
In dit artikel lees je wat mestwater bij paarden is, wat mogelijke oorzaken zijn en welke stappen je kunt nemen.
Wat is mestwater bij een paard?
Bij mestwater verliest een paard vocht rondom of los van de normale ontlasting. De mestballen zelf kunnen daarbij gewoon gevormd zijn. Dat onderscheidt mestwater van diarree, waarbij de mest zelf veel dunner of waterig wordt.
De hoeveelheid mestwater verschilt sterk per paard. Bij sommige paarden zie je slechts af en toe wat bruin vocht onder de staart. Bij andere paarden loopt het vocht regelmatig langs de billen en achterbenen.
Wanneer dit vaak gebeurt, kan de huid rondom de anus en op de achterbenen geïrriteerd raken. Bovendien is terugkerend mestwater een reden om verder te kijken naar voeding, management en gezondheid.
Mestwater of diarree: wat is het verschil?
Mestwater en diarree worden regelmatig door elkaar gehaald, maar zijn niet hetzelfde.
Bij mestwater produceert het paard meestal nog herkenbare mestballen. Daarnaast komt er afzonderlijk bruin vocht vrij.
Bij diarree is de ontlasting zelf dun, slap of waterig en zijn normale mestballen gedeeltelijk of helemaal verdwenen.
Dit onderscheid is belangrijk. Acute of ernstige diarree kan bij paarden snel tot problemen leiden en verdient veterinaire aandacht. Zeker wanneer je paard daarnaast lusteloos is, koorts heeft, niet wil eten, koliekverschijnselen vertoont of tekenen van uitdroging laat zien, moet je contact opnemen met een dierenarts.
Hoe ontstaat mestwater bij paarden?
Er bestaat niet één oorzaak van mestwater. Het probleem lijkt bij verschillende paarden door verschillende factoren te kunnen ontstaan. Ook kunnen meerdere factoren tegelijkertijd een rol spelen.
Het maag-darmstelsel van een paard is sterk afhankelijk van voldoende vezels, regelmatige voedselopname en een stabiel rantsoen. Veranderingen in voeding of management kunnen invloed hebben op de vertering en darmflora.
Daarom is het bij terugkerend mestwater verstandig om het volledige plaatje te bekijken.
1. Ruwvoer kan een rol spelen
Ruwvoer vormt de basis van het rantsoen van een paard. Niet alleen de hoeveelheid, maar ook de samenstelling en kwaliteit van het hooi of de voordroog kunnen invloed hebben op de spijsvertering.
Heeft het mestwater bijvoorbeeld een duidelijke verandering laten zien nadat je bent overgestapt op een nieuwe partij hooi? Dan is dat relevante informatie.
Let onder andere op:
- veranderingen van partij of leverancier;
- hooi versus voordroog;
- hygiënische kwaliteit van het ruwvoer;
- structuur en vezelgehalte;
- hoeveelheid ruwvoer;
- grote verschillen tussen partijen.
Dat betekent niet automatisch dat het ruwvoer de oorzaak is. Het is vooral belangrijk om patronen te herkennen.
2. Een plotselinge verandering van het rantsoen
De darmflora van een paard past zich aan het aangeboden voer aan. Grote veranderingen kun je daarom beter geleidelijk doorvoeren.
Denk bijvoorbeeld aan een plotselinge overstap naar ander ruwvoer, meer krachtvoer, een ander soort krachtvoer of de overgang van stal naar veel vers gras.
Krijgt je paard mestwater rond een voerwisseling? Noteer dan wanneer de verandering heeft plaatsgevonden en wanneer de klachten begonnen.
3. Veel of rijk gras
Sommige paardeneigenaren merken dat mestwater ontstaat of erger wordt wanneer hun paard op gras staat.
Vers gras verschilt qua samenstelling sterk van hooi en kan bovendien veel vocht bevatten. Ook verandert de samenstelling van gras gedurende het seizoen.
Heeft je paard vooral in het voorjaar of tijdens veranderingen in de weidegang last van mestwater? Dan kan het zinvol zijn om samen met een voedingsdeskundige of dierenarts naar het totale rantsoen en de weidegang te kijken.
4. Stress en mestwater bij paarden
Ook stress wordt regelmatig in verband gebracht met problemen rond de spijsvertering.
Een paard hoeft daarbij niet zichtbaar nerveus te zijn. Veranderingen in huisvesting, transport, wedstrijden, een nieuwe kuddegenoot, langdurig op stal staan of onrust binnen een groep kunnen allemaal invloed hebben op het welzijn van een paard.
Merk je dat het mestwater vooral optreedt rond spannende situaties? Neem dat dan mee in je zoektocht naar de oorzaak.
Kijk bijvoorbeeld naar:
- voldoende sociaal contact;
- rust tijdens het eten;
- voldoende vrije beweging;
- langdurig alleen staan;
- veranderingen binnen de kudde;
- transport en wedstrijden;
- veranderingen van stal of paddock.
Mestwater alleen bewijst niet dat een paard stress heeft. Het kan wel één onderdeel zijn van een groter patroon.
5. De darmflora
In de dikke darm en blindedarm leven enorme aantallen micro-organismen. Deze darmflora speelt een belangrijke rol bij de fermentatie van vezels.
Veranderingen in voeding kunnen de samenstelling van deze microbiële populatie beïnvloeden. Daarom wordt bij mestwater vaak gesproken over het ondersteunen of herstellen van de darmflora.
Dat klinkt logisch, maar het betekent niet dat ieder paard met mestwater automatisch een probioticum of ander darmsupplement nodig heeft.
Eerst onderzoeken waarom het probleem ontstaat, is meestal zinvoller dan willekeurig supplementen toevoegen.
6. Gebitsproblemen
Het gebit wordt soms over het hoofd gezien bij spijsverteringsproblemen.
Een paard moet ruwvoer goed kunnen kauwen voordat het verder door het spijsverteringskanaal gaat. Wanneer een paard door gebitsproblemen minder goed kauwt, kan dit invloed hebben op de verwerking van het voer.
Vooral bij oudere paarden of paarden waarbij de gebitscontrole langere tijd geleden is, is dit iets om mee te nemen.
7. Parasieten
Een hoge wormbesmetting kan de gezondheid van het maag-darmstelsel beïnvloeden.
Dat betekent niet dat mestwater automatisch door wormen wordt veroorzaakt en ook niet dat je een paard met mestwater zomaar moet ontwormen. Gericht mestonderzoek en een passend ontwormingsbeleid zijn verstandiger dan behandelen zonder te weten of dat nodig is.
Bespreek bij twijfel het wormmanagement met je dierenarts.
Wat kun je doen tegen mestwater bij je paard?
De belangrijkste vraag is niet: “Welk middel stopt mestwater?”
Een betere vraag is:
“Waarom heeft mijn paard mestwater?”
Omdat verschillende factoren een rol kunnen spelen, is een systematische aanpak verstandig.
Stap 1: houd een mestwaterdagboek bij
Noteer gedurende enkele weken wanneer je mestwater ziet.
Schrijf bijvoorbeeld op:
- hoeveel mestwater je ziet;
- hoe de mestballen eruitzien;
- welk ruwvoer je paard krijgt;
- hoeveel tijd je paard op gras staat;
- krachtvoer en supplementen;
- veranderingen in training;
- stressvolle gebeurtenissen;
- veranderingen in huisvesting;
- temperatuur en weersomstandigheden.
Hierdoor kunnen patronen zichtbaar worden die je anders gemakkelijk mist.
Stap 2: bekijk het volledige rantsoen
Maak een overzicht van alles wat je paard dagelijks binnenkrijgt.
Niet alleen krachtvoer en supplementen, maar juist ook:
- hooi;
- voordroog;
- gras;
- krachtvoer;
- slobber;
- balancers;
- snacks;
- supplementen.
Ruwvoer hoort hierbij bijzondere aandacht te krijgen, omdat dit het grootste gedeelte van het rantsoen vormt.
Stap 3: verander niet alles tegelijk
Wanneer je vijf dingen tegelijkertijd verandert en het mestwater verdwijnt, weet je niet welke aanpassing effect heeft gehad.
Probeer daarom, waar dat veilig en praktisch mogelijk is, veranderingen gecontroleerd door te voeren.
Geef een aanpassing bovendien voldoende tijd voordat je conclusies trekt.
Stap 4: zorg voor voldoende ruwvoer en regelmaat
Het spijsverteringsstelsel van een paard is gemaakt om gedurende een groot deel van de dag vezelrijk voedsel te verwerken.
Lange perioden zonder ruwvoer zijn daarom ongewenst.
Zorg voor een passend ruwvoerrantsoen en probeer grote schommelingen in het voedingspatroon te voorkomen.
Stap 5: kijk naar beweging en huisvesting
Voeding is slechts één onderdeel van paardenmanagement.
Voldoende vrije beweging, sociaal contact en een huisvesting waarin het paard natuurlijk gedrag kan vertonen, zijn eveneens belangrijk.
Wanneer een paard veel uren per dag stilstaat, weinig sociaal contact heeft of regelmatig stress ervaart, is het verstandig ook deze factoren te bekijken.
Welk voer helpt tegen mestwater?
Online zijn veel voeders en supplementen te vinden die worden aangeboden voor paarden met mestwater.
Denk aan producten met:
- prebiotica;
- probiotica;
- gistculturen;
- psyllium;
- kruiden;
- kleimineralen;
- pectine;
- verschillende vezelbronnen.
Sommige paarden kunnen baat hebben bij een specifieke aanpassing, maar er bestaat geen universeel supplement dat iedere oorzaak van mestwater oplost.
Heeft je paard bijvoorbeeld problemen door het rantsoen, dan is alleen een supplement toevoegen niet automatisch de beste oplossing.
Laat daarom bij langdurige problemen bij voorkeur het hele rantsoen beoordelen.
Psyllium bij mestwater: heeft dat zin?
Psyllium, ook bekend als vlozaad, wordt bij paarden vooral gebruikt in relatie tot zand in het maag-darmkanaal.
Omdat zandopname darmproblemen kan veroorzaken, wordt psyllium soms genoemd wanneer een paard mestwater heeft. Maar mestwater betekent niet automatisch dat er zand in de darmen aanwezig is.
Staat je paard op een schrale paddock, eet hij regelmatig voer of hooi vanaf een zanderige bodem of bestaat er om een andere reden kans op zandopname? Bespreek dan met je dierenarts hoe je dit het beste kunt beoordelen en aanpakken.
Probiotica bij mestwater
Ook probiotica worden veel genoemd bij mestwater.
Het idee hierachter is het ondersteunen van de microbiële populatie in de darm. Het effect is echter afhankelijk van onder andere het product, de gebruikte micro-organismen en de oorzaak van de klachten.
Zie probiotica daarom niet als een gegarandeerde oplossing voor mestwater.
Bij een paard dat langdurig klachten heeft, is het belangrijker om eerst mogelijke oorzaken te onderzoeken.
Mestwater en zand in de darmen
Paarden kunnen tijdens het eten zand binnenkrijgen. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer ze hooi rechtstreeks van een zanderige paddock eten of zeer kort gras proberen af te grazen.
Een grote hoeveelheid zand in het maag-darmkanaal kan problemen veroorzaken, waaronder koliek.
Vermoed je dat je paard veel zand binnenkrijgt of heeft je paard naast mestwater ook andere klachten? Neem dan contact op met je dierenarts voor advies.
Voorkomen is bovendien belangrijk. Voer ruwvoer waar mogelijk zo dat je paard zo min mogelijk zand mee-eet.
De huid verzorgen bij veel mestwater
Bij ernstig mestwater kunnen de billen en achterbenen voortdurend nat en vies worden.
Dat is niet alleen vervelend om te zien. De huid kan door langdurig contact met vocht en mest geïrriteerd raken.
Houd de huid daarom schoon en controleer regelmatig op:
- roodheid;
- kale plekken;
- korstjes;
- wondjes;
- zwelling;
- pijn bij aanraking.
Was de huid niet onnodig vaak agressief met shampoo. Regelmatig natmaken en schrobben kan een geïrriteerde huid juist verder belasten.
Is de huid beschadigd of pijnlijk? Vraag dan je dierenarts welke verzorging geschikt is.
Wanneer moet je een dierenarts inschakelen?
Een enkele keer wat vocht naast de mest hoeft niet direct op een ernstig probleem te wijzen. Terugkerend of ernstig mestwater verdient echter wel aandacht.
Neem zeker contact op met een dierenarts wanneer je paard naast mestwater:
- diarree krijgt;
- koorts heeft;
- minder of niet wil eten;
- afvalt;
- lusteloos wordt;
- tekenen van koliek vertoont;
- veel minder drinkt;
- afwijkende mest blijft produceren;
- duidelijk pijn heeft;
- of wanneer het probleem langdurig blijft bestaan.
Ook wanneer je paard verder gezond lijkt maar het mestwater steeds terugkomt, kan veterinair onderzoek zinvol zijn.
Veelgestelde vragen over mestwater bij paarden
Is mestwater hetzelfde als diarree?
Nee. Bij mestwater zijn vaak nog normale of redelijk gevormde mestballen aanwezig, terwijl daarnaast waterig vocht wordt uitgescheiden. Bij diarree is de ontlasting zelf dun of waterig.
Kan mestwater door hooi komen?
Ruwvoer kan een rol spelen. Sommige paarden reageren bijvoorbeeld op veranderingen in het ruwvoer. Dat betekent echter niet dat hooi automatisch de oorzaak van mestwater is.
Kan stress mestwater veroorzaken?
Er wordt een relatie gezien tussen stress, management en de spijsvertering van paarden. Wanneer mestwater vooral tijdens stressvolle perioden optreedt, is het daarom verstandig om ook naar huisvesting, sociaal contact, training en andere stressfactoren te kijken.
Wat moet ik mijn paard voeren tegen mestwater?
Er bestaat geen voer dat gegarandeerd ieder geval van mestwater oplost. Kijk eerst naar de mogelijke oorzaak en naar het totale rantsoen. Bij aanhoudende problemen kun je het rantsoen laten beoordelen door een deskundige.
Helpt psyllium tegen mestwater?
Psyllium wordt voornamelijk gebruikt in relatie tot zand in het maag-darmkanaal. Wanneer zandopname mogelijk een rol speelt, kan het relevant zijn. Mestwater betekent echter niet automatisch dat een paard zand in zijn darmen heeft.
Helpen probiotica tegen mestwater?
Dat is niet bij ieder paard hetzelfde. De oorzaak van het mestwater speelt een belangrijke rol. Zie een probioticum daarom niet als vervanging voor het onderzoeken van voeding, gezondheid en management.
Hoe lang mag een paard mestwater hebben?
Daar bestaat geen vaste veilige termijn voor. Wanneer mestwater regelmatig terugkomt, erger wordt of gepaard gaat met andere klachten, is het verstandig een dierenarts te raadplegen.
Mestwater bij paarden vraagt om het vinden van de oorzaak
Mestwater kan frustrerend zijn. Zeker wanneer je al verschillende soorten voer of supplementen hebt geprobeerd en het probleem telkens terugkomt.
Probeer niet alleen het symptoom te bestrijden. Kijk naar het complete plaatje: ruwvoer, rantsoen, gras, beweging, stress, huisvesting, gebit, parasieten en de algemene gezondheid van je paard.
Door veranderingen bij te houden en stap voor stap mogelijke factoren te onderzoeken, kun je vaak veel beter bepalen waar het probleem mogelijk vandaan komt.
Blijft je paard last houden van mestwater of ontstaan er andere gezondheidsklachten? Laat je paard dan beoordelen door een dierenarts.
